CENTEA vừa nhận được bài viết cộng tác của Thầy Phương Kỷ Đông về công tác thanh tra hoạt động sư phạm tại các trường phổ thông. Bài viết đề cập đến các nhiệm vụ, phương pháp thanh tra, tâm lý của giáo viên, các bước tiếp cận giáo viên, ...Chúng tôi xin giới thiệu cùng quý Thầy Cô và các bạn bài viết:


Thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên là hoạt động kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục và thực hiện qui chế chuyên môn của giáo viên. Mục đích của công tác thanh tra nhằm đánh giá một cách khách quan, toàn diện chất lượng hoạt động sư phạm của giáo viên để tư vấn biện pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy theo qui định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Thanh tra viên có các nhiệm vụ cơ bản sau :

- Kiểm tra: Xem xét cụ thể việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên dựa trên cơ sở các văn bản hướng dẫn của cấp trên.
- Đánh giá: Xác định mức độ đạt được của việc thực hiện nhiệm vụ giáo viên phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh để xếp loại lao động sư phạm của giáo viên.
- Tư vấn: Nêu những nhận xét, gợi ý giúp giáo viên khắc phục những hạn chế để nâng cao trình độ nghiệp vụ.
- Thúc đẩy: Động viên, khuyến khích giáo viên phát huy ưu điểm đồng thời phát hiện và phổ biến các kinh nghiệm (nhiệm vụ này trước đây các thanh tra viên ít khi thực hiện).

Để hỗ trợ cho công tác thanh tra, thanh tra viên cũng cần nắm vững về các phương pháp thanh tra.

Dưới đây là một số phương pháp cơ bản để thực hiện:

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu hồ sơ chuyên môn, sáng kiến kinh nghiệm, đồ dùng dạy học tự làm của giáo viên, hồ sơ quản lý giáo viên của hiệu trưởng, bài kiểm tra của học sinh v.v..
- Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi với hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, đại diện cha mẹ học sinh, trao đổi với một số giáo viên khác hoặc trao đổi trực tiếp với đối tượng thanh tra.
- Phương pháp quan sát hoạt động thực tiễn: Dự sinh hoạt với tổ chuyên môn, với học sinh trong giờ sinh hoạt chủ nhiệm, dự giờ dạy của giáo viên.

Bên cạnh đó, để việc tiếp cận với giáo viên đạt hiệu quả tốt, thanh tra viên cũng phải nắm vững yếu tố tâm lý của giáo viên. Như chúng ta đã biết, mỗi người có những khí chất khác nhau, tùy theo khí chất mỗi người mà thanh tra viên cần phải có lựa chọn để tiếp cận giáo viên thật tốt. Có bốn dạng khí chất cần lưu ý:

- Khí chất “Linh hoạt”: Bản tính vui vẻ, dễ gần, dễ thích nghi với hoàn cảnh. Đối tượng có khí chất này làm việc có năng suất cao.
- Khí chất “Nóng nảy”: Bản tính nóng nảy, nói năng thiếu tế nhị nên rất dễ làm mất lòng các người khác. Đối tượng có khí chất này thường thì có bản tính trung thực.
- Khí chất “Điềm tĩnh”: Bản tính rất bình tĩnh, có tư duy sâu sắc. Đối tượng có khí chất này khó thích nghi với cái mới và đôi khi còn bảo thủ.
- Khí chất “Ưu tư”: Bản tính dễ xúc động, ngại va chạm. Đối tượng có khí chất này hay ngại khuyết điểm.

Qua phân tích về khí chất như trên, tùy theo từng biểu hiện về khí chất của giáo viên, thanh tra viên sẽ lựa chọn thái độ giao tiếp cho phù hợp.

Trong tiến trình thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên, khâu khó khăn nhất đối với thanh tra viên là việc trao đổi với giáo viên sau tiết dự giờ. Để đạt được yêu cầu này, thanh tra viên sẽ thực hiện lần lượt các bước sau :

- Tiếp xúc với giáo viên: Thanh tra viên tạo không khí thuận lợi bằng cách bắt đầu từ một chủ đề ngoài cuộc trao đổi (hỏi thăm gia đình, sức khỏe, hoàn cảnh sinh sống …) để tạo cảm giác tin tưởng, an toàn từ phía giáo viên rồi sau đó, thanh tra viên mới giải thích tiến trình của cuộc trao đổi.
- Thanh tra viên yêu cầu giáo viên nêu mục tiêu của bài dạy, qua tiến trình của tiết dạy, giáo viên nhận thấy có điều gì hài lòng hoặc chưa hài lòng ? Từ đó, thanh tra viên đặt câu hỏi để làm rõ vấn đề. Lưu ý trong bước này, thanh tra viên nên nghe giáo viên trình bày mà không nêu ý kiến, nên “Nghe nhiều hơn nói”.
- Khi ý kiến của giáo viên phù hợp với quan sát và nhận xét của thanh tra viên (kết quả thu được so với tiêu chí kiểm tra và đánh giá), thanh tra viên mới nêu những điểm mạnh, điểm yếu về nội dung kiểm tra, đánh giá (chỉ nên nêu ba ý trọng tâm thôi).
- Thanh tra viên xác định những thành công, những kỹ năng, những đổi mới để giáo viên tích lũy kinh nghiệm đồng thời khắc phục những điểm yếu (nội dung này nhằm giúp đỡ, động viên để tạo chuyển biến từ phía giáo viên).
- Trao đổi thống nhất giữa thanh tra viên và giáo viên qua việc phân tích, tổng hợp, nhận xét để cuối cùng đi đến kết luận.

Một tình huống có thể xảy ra : Cũng có khi ý kiến của giáo viên không phù hợp với nhận xét của thanh tra viên. Gặp trường hợp này, thanh tra viên phải hết sức bình tĩnh, phân tích với giáo viên về sự khác nhau giữa ý kiến của thanh tra viên và giáo viên qua việc đối chiếu với những dấu hiệu, những sự việc mà thanh tra viên quan sát được, gợi ý cho giáo viên suy nghĩ, nhận thức vấn đề theo quan điểm của thanh tra viên dựa vào bằng chứng, những câu hỏi chất vấn để đi đến thống nhất.

Trong tiến trình trao đổi giữa thanh tra viên và giáo viên, nếu “Mạnh ai nấy nói” để bảo vệ quan điểm của mình thì công tác của thanh tra viên hoàn toàn thất bại !!

Trong công tác thanh tra, khi xem xét, thanh tra viên cần phải xem xét tất cả các yếu tố và những điều kiện khách quan. Thanh tra viên phải không ngừng học tập, nâng cao nhận thức xã hội, am hiểu đầy đủ pháp luật hiện hành và luôn rèn luyện bản thân trong thực tiễn, nắm vững chuyên môn và nghiệp vụ thanh tra để đánh giá cái đúng, cái sai một cách chính xác nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

=====
Bài viết này được thực hiện nhằm trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp đã tham gia công tác thanh tra. Mọi trao đổi và đóng góp, xin vui lòng gửi về:

Phương Kỷ Đông - GV Trường THCS Lương Thế Vinh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.
Email: phuongkdong@gmail.com

---

• Giới thiệu một số tài liệu giáo dục mới đăng tải tại CENTEA Data (05/08/2008)
• Đại học như... tiểu học (01/08/2008)
• Bài học làm thầy (01/08/2008)
• Thông điệp từ những đề thi Olympic Vật lý Quốc tế 2008 (30/07/2008)
• Thế nào là “trường học thân thiện”? (29/07/2008)
• Chuẩn chất lượng trường học: Vừa là “thước đo”, vừa là đích (29/07/2008)

• Bí quyết thành công của chủ nhân giải Nobel Vật lý 1990 (24/07/2008)
• Giới thiệu sách “Trắc nghiệm và Ứng dụng” (03/07/2008)
• Đề xuất một cách phân chia lớp và phân công giảng dạy ở trường Dự bị đại học (01/07/2008)
• Cùng nhau giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (27/06/2008)
• Cùng trao đổi về chính tả tiếng Việt (21/06/2008)
• Nhu cầu của lực lượng chủ công trong việc giải bài toán chất lượng giáo dục (19/06/2008)

---